strona główna "Avorum respice mores" (Bacz na obyczaje przodków) - dewiza herbowa przysługująca jedynie hrabiom Ledóchowskim h. Szaława

Chotycze

Maciej KobylińskiBartosz Kobyliński

Chotycze to wieś na południu Podlasia, na Wysoczyźnie Siedleckiej. Położone 5 km na wschód od Łosic, przy szosie Łosice - Kornica. W połowie XV w. Chotycze należały do dóbr Nassutów (ok. połowy XV w.), później Zabrzezińskich i Illiniczów. W XVI wieku wchodziły w skład włości woźnickich należących do możnego litewskiego rodu Kiszków. W XVIII/XIX w. dobra chotyckie razem z Toporowem, Łuzkami, Ławami, Falatyczami i Bachorzą tworzyły majątek będący własnością Ossolińskich h. Topór. Później Chotycze weszły w skład dóbr Michała Kuszlla h. Drogosław, a po powstaniu listopadowym i jego ucieczce na emigrację zostały skonfiskowane przez władze rosyjskie. Odzyskane przez Wężyków h. Wąż, w końcu XVIII lub na początku XIX w. dobra chotyckie znalazły się w rękach Wężyków skupiających okoliczne majątki (Witulin, Wólka Nosowska, Nosów, Styrzyniec, Droblin). Władanie Chotyczami przez Wężyków poświadczone jest w roku 1837, kiedy to ich właścicielem był Ignacy Wężyk. przed wojną były własnością ostatniego właściciela (naszego pradziadka) - hrabiego Alfreda Wiktora Witalisa Węglińskiego h. Godziemba.

  • Dawny dwór klasycystyczny z elementami neogotyckimi zbudowany w pierwszej połowie XIX wieku dla Wężyków, przebudowany w drugiej połowie XIX wieku dla Węglińskich.
    Parterowa budowla jest zwrócona frontem na południe. Oparta planie prostokąta, murowana z cegły, tynkowana, podpiwniczona. Od frontu znajduje się trzyosiowy ryzalit (występująca z lica elewacji część budynku) z bardzo ciekawym rozwiązaniem na górnej części oraz kolumnowy ganek. Nad częścią środkową pięterko zwieńczone neogotyckim trójkątno-schodkowym szczytem, rozczłonkowanym półkolistymi płycinami. Układ wnętrz jest dwutraktowy, przebudowany. Otwory okienne i drzwiowe prostokątne. Całość pokryta dwuspadowym dachem.
    Chotycze - dwór Chotycze - dwór Chotycze - dwór
    W czasie I wojny światowej dwór czasowo został częściowo zniszczony przez wycofujące się w 1915 r. wojska rosyjskie. W czasie II wojny światowej we dworze ulokowany był polowy szpital niemiecki. Pozostał tylko dwór, w którym niegdyś mieściła się szkoła. Później użytkowany był przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną, następnie długo stał opuszczony i niszczał. Obecnie w restaurowany przez nowego prywatnego właściciela.
  • Przed dworem na podjeździe popiersie Tadeusza Kościuszki, wyrzeźbione po II wojnie światowej przez miejscowego nauczyciela Romana Mikuszewskiego. Niestety pamiątkowa tablica przytwierdzona w dolnej części pomnika została wyrwana.
    Chotycze - pomnik Chotycze - pomnik Chotycze - pomnik
  • Po przejściu frontu okoliczni chłopi rozebrali większość zabudowań. Pierwotnie obok dworu znajdowała się dawna oficyna. Drewniana, tynkowana, parterowa, zbudowana została około połowy XIX wieku na planie prostokąta, z wejściem na osi we wnęce. Układ wnętrz był dwutraktowy, a dach dwuspadowy pokryto gontem.
  • Wokół dworu zachowały się pozostałości parku krajobrazowego z połowy XIX w. W parku znajdują się urokliwe stawy i sadzawki.
    Chotycze - park Chotycze - park Chotycze - park
  • We wsi przy szosie wzgórek, na którym w XVIII w. istniała cerkiew unicka. Po przeciwnej stronie drogi stary cmentarz unicki. Na jednym ze starych zabytkowych pomników, odnowionym przez Jana Kobylińskiego, widnieje napis: "Ten pomnik przypomina nam w którym roku obmurowany został cmentarz 1862".
  • Na południe od wsi Nadawcze Centrum Radiowo-Telewizyjne z 300-metrowym masztem (emituje programy radiowe i telewizyjne).
  • Na południowy wschód od wsi stara kapliczka słupowa. Zbudowana została z cegieł w drugiej połowie XIX w. w pobliżu drogi do wsi Ławy w miejscu dawnej granicy pól dworskich i chłopskich. W latach 90. została odrestaurowana z inicjatywy Środowiska Oddziału Partyzanckiego "Zenona" 34 pp 9 Podlaskiej Dywizji Piechoty AK. Umieszczona na ścianie kapliczki tablica upamiętnia dwie ważne bitwy, które miały miejsce w tej okolicy:
    • Podczas powstania styczniowego - 7 września 1863 r. partia majora L. Lutyńskiego z Międzyrzeca stoczyła tu bitwę z wysłaną przeciwko niej kolumną wojsk zaborców rosyjskich, złożoną z 3 kompanii piechoty i 50 Kozaków pod dowództwem majora Aleksandrowa. Po klęsce Polaków rozwścieczeni Kozacy nie brali schwytanych jeńców do niewoli, lecz wieszali ich w lesie. Poległych i straconych pochowano we wspólnej mogile na unickim cmentarzu w Mszannie.
    • Podczas II wojny światowej, 30 czerwca 1944 r. oddział majora "Zenona" 34 pułku piechoty Armii Krajowej stoczył tu bitwę z okupantem niemieckim. Więcej informacji o bitwie można znaleźć na stronie Jeziory.
  • Przy drodze do Kornicy pomnik upamiętniający tragiczny finał zwycięskiej dla partyzantów bitwy w Jeziorach. 30 czerwca 1944 r. Niemcy zatrzymali około 100 mężczyzn i kobiet z okolicznych miejscowości (głównie Chotycz, Łosic, Toporowa oraz Ław). Mszcząc się za poniesioną klęskę rozstrzelali 24 osoby w przydrożnym rowie. Resztę zwolniono do domów. Na cokole pomnika symboliczna urna z białym orłem.
  • Przy polnej drodze w kierunku Ław stara kapliczka św. Jana Chrzciciela z ok. 1840 r. Wybudowana na miejscu dawnej cerkwi unickiej przez Katarzynę i Ignacego Wężyków - właścicieli Toporowa i Chotycz. Odrestaurowana w 2006 r.

Bibliografia:

  1. "Kronika rodzinna". Władysław Wężyk; Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1987.
  2. "Łosice i okolice. Przewodnik turystyczny". Ryszard Chojecki; Wojewódzki Ośrodek Informacji Turystycznej Lublin i Biała Podlaska 1983.
  3. "Biała Podlaska i okolice. Przewodnik". Andrzej Kasprzyk, Adolf Mironiuk; Wydawnictwo Sport i turystyka, Warszawa 1982.
  4. "Mapa topograficzna Polski: Siedlce". Marta i Piotr Śliwińscy; Wojskowe Zakłady Kartograficzne, Warszawa 1997.
  5. "Powiat Łosicki". Starostwo Powiatowe w Łosicach.
  6. Serwis internetowy "Ossolińscy".
  7. www.zabytki.pl
Ojcowie serwisu Polinów
Toporów i Chotycze
Kobylińscy
południowe Podlasie
południowe Podlasie
Kobylińscy
Kobylińscy