Znajdujesz się w dziale: Łosice i okolice
Klimy
Klimy to wieś na południu Podlasia, położona 11 km na południowy zachód od Łosic.
- Pozostałości wczesnośredniowiecznego grodziska, które świadczą o wczesnym zasiedleniu tych obszarów.
Grodzisko, zwane Okopami Szwedzkimi, leży na niewielkim żwirowatym wyniesieniu nad łąkami doliny Liwca. Przedstawiało typ grodu pierścieniowatego o podwójnej linii wałów otoczonych fosą. Obecnie wały wskutek zniszczeń spowodowanych uprawą rolniczą są mało czytelne i uchwytne, a ich największa wysokość wynosi ok. 0,5 m. Kształt ogólny grodziska jest jednak ciągle czytelny. Zachowane są oba pierścienie wałów i fosa zewnętrzna.
Grodzisko związane jest z pierwszą fazą osadnictwa na Mazowszu wschodnim (VI i VII wiek), charakteryzującą się występowaniem zwartych skupień rozlokowanych na niewielkiej przestrzeni w bliskim sąsiedztwie. Materiały z odkryć archeologicznych wskazują na wschodnie pochodzenie tego osadnictwa (być może Dulebowie z nad górnego Bugu i Prypeci). W skład klimowskiego zespołu osadniczego wchodziła otwarta osada leżąca ok. 200 m od grodziska, na niewielkim wzniesieniu wśród podmokłych łąk.
Badania prowadzono tutaj w 1937 r., 1967 r., 1971 r. Odnaleziono fragmenty ceramiki ręcznie lepionej, słabo górą obtaczanej i słabo całkowicie obtaczanej, żelazną ostrogę, gliniane przęśliki oraz fragment glinianej dyszy dymarkowej.
Bejdy
2,5 km na północ od Klim znajdują się Bejdy - stara wieś szlachecka. Jak podaje XIX-wieczny "Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego" w 1827 r. posiadały one 18 domów, 87 mieszkańców i były gniazdem rodu Rzewuskich z przydomkiem Bejda (mowa oczywiście o drobnoszlacheckim rodzie Rzewuskich, a nie sławnej magnackiej rodzinie). Jak pisał o mieszkańcach Podlasia ks. Krupiński:
"Lud spokojny, smętny, cichy,
Zagrodowej szlachty chmara
Grunt piaszczysty, grząski, lichy
I procesów, co nie miara".
Wieś była podzielona na część "włościańską" (chłopską) i "szlachecką". Dawniej szlacheccy mieszkańcy Bejd (m.in. Mączyńscy, Rzewuscy, Pniewscy, Nurzyńscy) zachowywali odrębność i nawet nie żenili się z mieszkańcami części chłopskiej.
Historią wsi tworzących obecną parafię w Bejdach opisuje pan Tadeusz Krawczak w książce "W szlacheckim zaścianku". Jest ona najpełniejszą dotychczas monografią podlaskiej szlachty zaściankowej, a na jej stronicach wielokrotnie występują zarówno Bejdy, Klimy, jak i Ostoje, Ptaszki czy Suchodołek.
- Ze wspomnień mieszkańców wynika, że dawniej istniał w Bejdach folwark, należący do szlachcica imieniem Sowa, a później Beyda. Po bramie wjazdowej, drewnianym dworze na podmurówce w centrum wsi pozostały ślady fundamentów (obecnie miejsce to nazywane jest przez mieszkańców "szlachetczyzną"). W majątku znajdowała się również cegielnia. Folwark rozparcelowano po powstaniu styczniowym. Ziemię sprzedano częściowo miejscowym gospodarzom, a częściowo ludziom z dalszych okolic.
- Niegdyś Bejdy należały do parafii łacińskiej w Mordach. Mieszkali też we wsi unici, którzy chodzili do greckiej cerkwi w Próchenkach. Tak jak i inni ucierpieli dotkliwie podczas prześladowań w latach 70. XIX w., a wielu zostało zesłanych na Sybir. Duża, 8-kilometrowa odległość od Mordów sprawiła, że szczególnie wśród starszych mieszkańców wsi Bejdy powstał pomysł budowy własnego kościoła, który wzniesiono w trudnym okresie II wojny światowej (1940-1945). Drewniany, (z drewna sosnowego) miał podłużny kształt, ściany na zewnątrz tynkowane i bielone farbą na kremowo, pokryty blachą ocynkowaną. Parafię erygowano w roku 1946. W latach 1987-1990 stary drewniany kościół zastąpiono nowym, murowanym.
Bibliografia:
- Materiały nadesłane przez Pana Artura Soszyńskiego.
- "Bejdy - parafia Nawiedzenia NMP". Grzegorz Welik; Podlaskie Echo Katolickie, Siedlce.
- "Małe Ojczyzny. Zbiór wspomnień".Edward Podniesiński; Siedlce 2005.
- "Powiat Łosicki". Starostwo Powiatowe w Łosicach.
